
سریعتر از ارواح! سریعتر از موشكها!
پرواز بالای 30 كیلومتری سطح زمین و درون استراتوسفر با سرعتی حدود 3 ماخ (حدود 3300 كیلومتر بر ساعت)، جایی كه دست موشك ضدهوایی برای ساقط كردنش كوتاه است! جایی كه میتواند هر چیزی را كه خواست ببیند بدون آنكه دیده شود. دیدنش بر روی صفحه ی رادار آواكسها وحشت آور است زیرا میتواند خیلی بالاتر از آواكس پرواز نماید و از آن بالا، آواكس را ساقط نماید. این جنگندهای ناپیدا و شكستناپذیر است. این میگ25 است.
برای مدتی طولانی، دشمنان، نامش را نمیدانستند. آنها فكر میكردند این جنگنده، مدل جدیدی از میگ23 است و در نشریات نظامی غرب به عنوان پرنده ی ناشناس جاسوسی درج میشد. بعد از آن نوبت به نام گذاریاش رسید. آنها نام مستعار این جنگنده را Foxbat گذاشتند. كسی چه میداند، شاید بسیاری از گزارشهای مشاهده ی UFO ها (اجرام پرنده ی ناشناس) در آسمان ایالت كالیفرنیا ممكن بوده میگ25 باشد. هنوز هم سریعترین جنگنده است. (به یاد داشته باشید كه هواپیمای SR-71 ، رقیب این جنگنده در سرعت و ارتفاع پروازی، زمینگیر شده و استفاده نمیشود) جنگندهای با بیشترین ارتفاع پروازی كه حداقل عكس و اطلاعات از آن موجود است. بهترین ابتكار اتحاد شوروی در زمان جنگ سرد، این جنگندهای است متعلق به جهان خیال و دنیای افسانهای صنعت هوایی.
SR-71 یا پرنده ی سیاه
هیچ موشكی ضدهوای قادر به ساقط كردنش نیست،
هیچ جنگندهای نمیتواند بالاتر از او پرواز كند!
اما حالا پس از دو دهه از خدمت اغلب خاموش و بی سروصدای این جنگنده، بدون یادآوری در مراجع رسمی، نیروی هوایی هند تصمیم به فروش و مزایده ی جنگندههای میگ25 گرفته است. كمبود وسائل یدكی، حتا توسط سازنده ی اصلی، كه آنها را در اختیار ندارد! تصاویر ماهوارههای جاسوسی (از پایگاههای روسیه) نیز نشاندهنده ی زمینگیری این جنگنده است!
هنگامی كه این جنگندهها به سال 1981 به نیروی هوایی هند پیوست به شكل 102 اسكادران شكاری شكل گرفتند. آن زمان میگ25 یكی از هواپیماهای مرموز به حساب میرفت. خلبان این جنگنده میبایست از خلبانان كارآزموده و بامهارت انتخاب میشد زیرا پرواز با این جنگنده با سایر پرندهها تفاوت بسیاری میكرد.
تاریخچه: وابستة هوایی ناتو به سال 1967 و به هنگام مراسم روز نیروی هوایی در پایگاه Domodedovo در نزدیكی مسكو، مبهوت یك جتگنده ی دو موتوره كه میان دو جت میگ21 پارك شده بود گشت. هیچ كدام از افسران باتجربهای كه در آنجا حضور داشتند چنین جنگنده ی بزرگی را تا آن موقع ندیده بودند، جنگندهای با ابعاد عظیمی چون دو سر بال 45 فوت (14 متر)، طول 78 فوت (24 متر) و ارتفاع 20 فوت (6 متر) نمیتوانست از دیدگان پنهان بماند.
غروب همان روز، افسران عالیرتبة ناتو، اطلاعات محرمانه را گزارش نمودند. آنها هنوز نمیدانستند كه شوروی چه نوع هواپیمایی تولید كرده است. آنها این هواپیما را میگ23 با نام مستعار Foxbat نامیدند. ولی به سختی میشد باور كرد كه این میگ23 جدید، از خانواده ی معروف میگ21 باشد.
در سالهای بعد، فاكسبت بر روی تمام اروپا و آمریكا پرواز كرد بدون آنكه كسی چیزی بداند. اما مورد شگفتآور دیگر در مورد این جنگنده، استفاده از یك نوع موشك اصلاح شده (یا موتور موشك كروز) به جای موتورهای عادی مورد استفاده در سایر هواپیماها بود.
در یكی از روزهای سال 1972 (1349 خورشیدی) دو فروند فاكسبت كه خلبانان روسی هدایت آنها را بر عهده داشتند از پایگاهی در مصر به پرواز درآمدند و با سرعت 5/2 ماخ بر فراز شرمالشیخ (آن زمان تحت اشغال اسرائیل بود) پرواز كردند. نیروی هوایی اسرئیل با هواپیماهای F-4E سعی كرد با آنها درگیر شود. اما تصویری كه از دو فروند فاكسبت بر روی رادار نقش بسته بود، بدون درنگ از صفحه ناپدید شدند.
فرماندهان ناتو به زودی متوجه شدند این پرنده، میگ23 نیست. در سپتامبر 1976 (شهریور 1353) آنها به طور اتفاقی به این جنگنده دست پیدا كردند و به نكات آن از نزدیك پی بردند. ویكتور بلنكو (Victor Belenco) خلبان ناراضی روسی، (با جنگندهاش) به درون دفاع هوایی ژاپن نفوذ كرد، در حالی كه تنها برای 60 ثانیه پرواز، سوخت داشت. وی ادعا كرد شكاریهای روسی در تعقیبش هستند. مهندسین ناتو جهت جداسازی قطعاتش (اطلاع از جزئیات فنی) به سمت آن هجوم آوردند اما بسیار متعجب گشتند: قطعات این جنگنده با دست جوشكاری شده بودند. به جای استیل از نیكل استفاده شده بود. بهترین متخصصین ناتو نتوانستند بدانند در جستجوی چه هستند. چرا آنها نتوانستند به (جزئیات) درون آن دست یابند؟ زیرا در آن هنگام (مسوؤلین) خشمگین مسكو، خواستار بازگرداندن هواپیمایشان بودند. قطعات (جداشده) در بستهبندی به وسیله ی هواپیمای باری بازگردانده شد. (بسیار بر این عقیده بودند كه مهندسین شوروی، به عمد بلنكو را به پناهندگی در غرب وادار ساختند تا بدین وسیله، با تكنولوژی برتر خود، غرب را بترسانند.)
بلنكو به آمریكاییهای میزبانش گفت كه فرماندهان اتحاد شوروی به خلبانان میگهای 25، اجازه ی پرواز با سرعت كمتر از 5/2 ماخ را نمیدهند! خلبانان ناتو هرگز این جنگنده را مشاهده نكرده بودند، زیرا در اغلب اوقات در ارتفاعی بیشتر از 24 كیلومتری سطح زمین پرواز میكردند.
در سالهای بعد، تعداد قابل توجهی از فاكسبت ها به نیروی هوایی هند پیوستند. در آن هنگام به طنز میگفتند امواج رادیوی FM ، پشت سر این جنگنده میماند. (عقبتر حركت میكند!)
سرخلبان آزمایشگر نیروی هوایی هند از اولین پرواز میگوید
بار اول برایم همه چیز در مورد این هواپیما عجیب بود. حتا پلكان هواپیما نیز به طوری غیرعادی، بلند جلوه میكرد و همه چیز در مورد این جنگنده عجیب بود. پرواز با آن از حدود خیال فراتر میرفت، قدرتی محض داشت كه امكان میداد جنگنده با سرعت سه ماخ به درون استراتوسفر وارد شود و در آن هنگام تصور میكردیم در میان ستارگان پرواز میكنیم. در آن ارتفاع (بسیار بالا) همه چیز به رنگ سیاه دیده میشد. بلندی ارتفاع دیواره ی كابین، مانع از دیدن سطح زمین میشد. (در آن ارتفاع بالا) شما تصور میكنید تنها و آرام هستید. هیچ هواپیمای دیگری به شما چنین احساسی نمیتواند بدهد. من فاصله ی میان دو شهر Jodhpur (شمال غربی هند) تا Adhampur (جنوب هند) (بیش از 1500 كیلومتر) را در مدت تنها 30 دقیقه پرواز كردم.
نقطه ی ضعف فاكسبت
خلبانان فاكسبت از یك بابت متاسف هستند: از اینكه نمیتوانند تجربه ی نبرد هوایی نزدیک داشته باشند. آنها نمیتوانند داگفایت انجام دهند. (داگفایت = نبرد هوایی نزدیك كه توام با انجام مانورهای سریع و تغییر شدید فشار g است). [زیرا این جنگنده فقط برای پرواز در ارتفاع بالا و سرعت زیاد طراحی شده است و تحمل فشار g بالا را ندارد.]
تنش هند و پاكستان
نیروی هوایی هند (IAF) خود آموزش دهندة خلبانان فاكسبت است. در اواخر دهه ی 1980، IAF مشاهدات جاسوسی هواپیماهای هندی بر فراز اسلام آباد (پایتخت پاكستان) را انكار كرد، هرچند نخست وزیر (راجیو گاندی) مجوز چنین كاری را صادر کرده بود. اما فرمانده نیروی هوایی هند با لحنی دوپهلو اعلام كرد: كسی چه میداند كه ما بر آنجا پرواز كردیم یا نه!!؟ حتا اگر ما چنین كاری را كرده باشیم، كسی ما را شناسایی نكرده است!
در می 1997 صدای كر كنندهای مانند صدای راكت یك موشك در اسلام آباد شنیده شد. یك خلبان هندی بر فراز شهر در ارتفاع 65000 فوتی (حدود 20 كیلومتری) دیوار صوتی را شكسته بود. نیروی هوایی پاكستان (PAF) اوّلین بار به وسیله ی جنگندههای F-16A خود اقدام به رهگیری نمود، اما این خیالی بیش نبود. زیرا هیچ هواپیمایی قادر به نزدیك شدن به فاكسبت نبود. PAF بر این اعتقاد بود كه میگ25 هندی به عمد دیوار صوتی را شكسته است تا ناتوانی شكاریهای پاكستانی را در رهگیری میگهای25 و این مطلب را كه هیچ هواپیمایی قادر به نزدیك شدن به فاكسبت های هندی نیست به اثبات برساند.
میگ25 همچنین موجب شرمساری نیروهای ایالات متحده و بریتانیا در جریان جنگ 1991 خلیج فارس شد. در طی نبردی هوایی (در اولین روز جنگ: 17 ژانویه 1991)، تعداد زیادی از هواپیماهای اف14 و اف18 (نیروی دریایی) و اف15 (نیروی هوایی) وارد حریم هوایی عراق شدند در حالی كه به وسیله ی شكاریهای A-6 و A-7 (نیروی دریایی) اسكورت میشدند، در همین حین یك جنگنده ی میگ25 عراقی (از نوع PD) از پایگاه الرشید بغداد به هوا خاست و یك جنگنده ی اف18 را به وسیله ی موشك هوا به هوای AA-6 سرنگون ساخت. در روز بعد به دستور صدام، تعداد زیادی از جنگندههای عراقی منجمله تعدادی میگ29، برای در امان ماندن از بمباران و حمله ی بی وقفه ی نیروی هوایی آمریكا به سمت پایگاههای ایران پرواز كردند در حالی كه وظیفه ی اسكورت این جنگندهها را میگهای 25 عراقی بر عهده داشتند. در این هنگام شكاریهای اف15 آمریكایی آنها را رهگیری كردند. میگهای 25 عراقی (در نزدیكی مرز ایران) با عملیات تاكتیكی ویژه با آنها درگیر شدند. 6 موشك آمرام به سمت میگهای25 اسكورت كننده شلیك شد كه هیچكدام به میگهای 25 كه حدود 5/2 ماخ سرعت داشتند برخورد نكرد.
بسیاری از جنگنده های عراقی منجمله میگ های 25 چند روز قبل از سرنگونی صدام، در اطراف و اکناف عراق استتار شدند. مانند تصویر زیر:
میگ 25 عراقی که قبل از سقوط صدام در میان خاکها پوشانده شده است
اكنون اغلب فاكسبت های هندی (به دلیل كمبود قطعات، مشكلات فنی و فرسودگی) زمین گیر هستند و بیشتر برای نمایش در موزه مناسبند!
میگ25 شاید اكنون به تاریخ پیوسته باشد، ولی خلبانانی كه با آن پرواز كردهاند، احساس غیرقابل دسترس بودنی كه پرواز با این جنگنده به آنها بخشیده است را هیچگاه فراموش نمیكنند.
شرح بیشتر (ترجمه و تالیف: خودم)
هنگامی كه نیروی هوایی ایالات متحده اقدام به طراحی و ساخت بمب افكن سنگین و دوربرد B-70 نمود، این بمب افكن سنگین كه جهت بمباران هستهای اتحاد شوروی ساخته شده بود قادر بود به راحتی و با سرعت 3 ماخ (به صورت مداوم) و در ارتفاع 70000 فوتی (حدود 21 تا 22 كیلومتری سطح زمین) پرواز نماید.
تصویری از B-70
به همین منظور، اتحاد شوروی دست به طراحی جنگندهای شكاری – رهگیر زد كه قادر به پرواز با سرعت بسیار زیاد و ارتفاع خیلی بالا بود. هرچند پروژه ی B-70 سرانجام در آمریكا كنار گذاشته شد، ولی برنامه ی ساخت میگ25 ادامه یافت و سرانجام منجر به ساخت سریعترین جنگنده در جهان شد. میگ25 فقط برای نبرد در ارتفاع بسیار زیاد طراحی شد و به همان اندازه در ارتفاع پائین به طرز وحشتناكی ناموفق و شكننده است. اگرچه ماموریت شناسایی و پدافند هوایی در طراحی مدلهای میگ25 مد نظر بوده است، ولی برد پروازی این جنگنده همواره محدود مانده است. به همین دلیل، بعدها شركت میگویان گیرویچ دست به ساخت نمونه ی اصلاح شده ی میگ25 زد كه میگ31 نامیده میشود.
میگ 31
میگ31 جنگندهای است با قابلیتهای اصلاح شده در جهت شركت در تمام عملیاتهایی كه جنگندههای شكاری در آن شركت میكنند: هم ارتفاع پائین و هم ارتفاع خیلی بالا. همچنین میگ25 نمی تواند بیش از 2 دقیقه با سرعت بیش از 3 ماخ و در ارتفاع بسیار بالا پرواز نماید، زیرا در غیر این صورت، موتورهایش دچار واماندگی (Stall) شده و هواپیما از کنترل خلبان خارج می شود. این نقیصه بنا به ادعای شرکت میگ در مدل 31 برطرف شده است.
نکته جالب دیگر این است که خلبانان میگ25 و میگ31 لباسی مشابه لباس فضانوردان می پوشند!
همچنین میگ25 تحمل فشار g بیش از 5/4 برابر را ندارد و در صورت قرار گرفتن در موقعیت داگفایت كه مستلزم انجام مانورهای سنگین است، نمیتواند مانند شکاری های سلف خود نظیر میگ19 یا میگ21 با دشمن درگیر شود. (میگ23 در این مقایسه قرار نمی گیرد زیرا به طور عمده جهت بمباران سبک طراحی شده است نه رهگیری) انجام مانورهای سنگین باعث خسارت و نهایتن متلاشی شدن جنگنده میشود و اگر بدنهاش نیز متلاشی نشود، جنگافزارهای نصب شده بر زیر بالها – نظیر موشكهای هوابههوا – كنده میشوند. برای مثال كافی است بدانید جنگنده ی فانتوم اف4 تا فشار 7 برابر g و شكاری رهگیر اف14 تا فشار 9 برابر g را تحمل میكنند. بنابراین در ارتفاع پائین، این هواپیما به راحتی شكار جنگندههای معمولی نظیر F-5 و F-4 میشود.
میگهای 25 عراقی در زمان جنگ با ایران نیز بارها در نبردهای هوایی، شكار جنگندههای ایرانی شدند. برای نمونه در یكی از عملیاتها یك هواپیمای اف5 متعلق به پایگاه شكاری تبریز در یک داگ فایت به راحتی و با آتش مسلسل، میگ 25 عراقی را در حومه ی تبریز هدف قرار داد و ساقط کرد. این اتفاق پس از آن رخ داد كه میگ های 25 عراقی، پیشتر از آن، بارها هواپیماهای مسافربری را كه از طریق مرز تركیه عازم خارج از كشور بودند مورد تحدید قرار داده بودند و در یك مورد نیز هواپیمای حامل وزیر خارجه ی الجزایر را كه از دیدار با مقامات ایرانی به كشورش بازمیگشت هدف قرار دادند و باعث كشته شدن تمامی سرنشینان آن شدند. همچنین یکی از دلائلی که باعث شد شاه فقید ایران، اقدام به خرید اف14 بکند، پرواز گاه و بیگاه میگهای 25 اتحاد شوروی و انجام ماموریت جاسوسی و عکسبرداری آنان در فضای ایران بود.
شرح دینامیكی هواپیما
مآموریت: شكاری رهگیر
اولین پرواز: 6 مارس 1964 (مدل Ye-155R-1) و 9 سپتامبر 1964 (مدل Ye-155P-1)
ورود به خدمت: 1966
خدمه: 1 نفر (خلبان)
قیمت: نامعلوم
طول: 15/78 فوت (82/23 متر)
فاصله دو سر بالها: 98/48 فوت (02/14 متر)
ارتفاع كابین از سطح زمین: 02/20 فوت (10/6 متر)
وزن خالی: حدود 20000 كیلوگرم
حداكثر وزن مجاز: 36720 كیلوگرم
حجم سوخت: مخزن داخلی= 14920 كیلوگرم ، مخازن خارجی= نامعلوم
حداكثر میزان بارگذاری مهمات: 1800 كیلوگرم
موتور: 2 موتور توربوجت R-158D-300 ساخت تومانسكی با قابلیت استفاده از پس سوز (After Burning Turbojets)
كشش موتور: 220000 نیوتن (220KN) با استفاده از پس سوز
مشخصات پروازی
سرعت: (2/3 ماخ) 3390 كیلومتر بر ساعت در ارتفاع 13000 متر (بدون مهمات و سوخت اضافه)
و (82/2 ماخ) 3000 كیلومتر بر ساعت در ارتفاع 13000 متری (با مهمات و سوخت كامل)
و (86/0 ماخ) 1050 كیلومتر بر ساعت در سطح دریا
اوجگیری: 12480 متر در دقیقه
سقف پرواز خدمتی: 67900 فوت (20700 متر)
حداكثر سقف پروازی: 123524 فوت (37650 متر)
برد: 1730 كیلومتر (رفت و برگشت) و 2575 كیلومتر بدون برگشت
حداكثر شتاب g كه می تواند تحمل کند: 5 / 4 برابر
مهمات
تیربار: ندارد
4 مقر حمل سلاح خارجی
موشكهای هوا به هوا: (فقط یکی از حالتهای زیر)
یا 2 موشك دوربرد R-77 (موسوم به R-23 یا آپكس)
یا 4 موشك كوتاه برد R-60 (موسوم به AA-8 یا آفید)
یا دو موشك دوربرد R-40 (موسوم به AA-6)
یا 4 موشك میان برد R-73 (موسوم به AA-11 یا آرچر)
موشک AA-6
موشک AA-7
موشک AA-8
موشک AA-11 (آرچر)
موشكهای هوا به سطح: موشك Kh-58 (فقط در مدل BM)
بمب: نامعلوم (فقط در مدل BM)
سایر موارد: دوربین های قوی شناسایی (فقط در مدل R)
انواع میگ25 كه تاكنون ساخته شده است
Ye-155R-1 : نمونه ی اولیه
Ye-155P-1 : اولین نمونه ی شکاری رهگیر
MiG-25P 'Foxbat-A' : اولین نمونهای كه با چهار موشك هوا به هوا مسلح شد
MiG-25R 'Foxbat-B' : اولین مدل شناسایی كه به دوربین های عكاسی قوی، حسگرهای مادون قرمز و سیستم اخلاگر رادار ECM مجهز شده بود.
MiG-25RBV 'Foxbat-B' : مدل ناشناخته
MiG-25RBT 'Foxbat-B' : مدل ناشناخته
MiG-25U 'Foxbat-C' : مدل دو سرنشینه با صندلی معلم پرواز كه سطح آن بالاتر از سطح صندلی كارآموز است
MiG-25PU 'Foxbat-C' : مدل دو سرنشینه ی آموزشی
MiG-25RU 'Foxbat-C' : مدل دو سرنشینه ی آموزشی
MiG-25RB 'Foxbat-D' : مدل شناسایی و جاسوسی با قابلیت حمل بمب (ورود به خدمت در سال 1972)
MiG-25RBK 'Foxbat-D' : مدل شناسایی جدید با دوربین های عكاسی متفاوت و ادوات الكترونیكی جدید
MiG-25RBS 'Foxbat-D' : ناشناخته
MiG-25RBSh 'Foxbat-D' : مدل شناسایی و بمب افكن با قابلیت حمل موشكهای هوا به زمین
MiG-25RF 'Foxbat-D' : ناشناخته
MiG-25PD 'Foxbat-E' : مدل جدیدی از نمونه ی شكاری رهگیر اولیه با موتورها و رادار بهبود یافته
MiG-25PDS 'Foxbat-E' : ناشناخته
MiG-25BM 'Foxbat-F' : مدلی جدید از MiG-25RB با دماغهای كشیدهتر، سیستم ECM و مجهز به موشك هوا به سطح Kh-58 (موشك ضدرادار كه از ارتفاع حداکثر 20 كیلومتری شلیك شده و با دنبال كردن امواج رادار، سایت و ادوات رادار زمینی را نابود میسازد)
جنگهایی كه MiG-25 در آن استفاده شده است:
سوریه: در برابر حمله اسرائیل به لبنان (1982)
عراق: جنگ ایران و عراق (تا 1988)
عراق: جنگ خلیج فارس (1991)
كشورهای استفاده كننده:
روسیه، الجزایر، جمهوری آذربایجان، بلاروس، بلغارستان، هند، عراق (قبل از جنگ 1991)، سوریه و اكراین
نظرات شما عزیزان: